Spis treści:
Co dzieje się, gdy mikrobiom skóry traci równowagę?
W przypadku zdrowej skóry jej mikrobiom pozostaje w stanie równowagi — bakterie bytujące na jej powierzchni funkcjonują w symbiozie ze sobą i z organizmem człowieka [1]. Różne czynniki środowiskowe mogą jednak zakłócić tę równowagę, prowadząc do stanu określanego jako dysbioza. Zaburzenie równowagi mikrobiomu może prowadzić do powstawania niedoskonałości, pogorszenia wyglądu i uczucia dyskomfortu skóry [2]. Z pomocą może przyjść probioterapia — jej celem jest ochrona i wzmacnianie mikrobiomu skórnego oraz przywracanie równowagi mikrobiologicznej, czyli odwracanie dysbiozy. Takie podejście wspiera długoterminowe zdrowie skóry [3].
Tu rodzi się pytanie, czy codzienne nawyki higieniczne i zdrowotne w wystarczającym stopniu uwzględniają rolę mikrobiomu? Choć higiena pozostaje kluczowym elementem w utrzymaniu zdrowej skóry, coraz więcej danych naukowych potwierdza, że mikrobiom odgrywa fundamentalną rolę w utrzymaniu homeostazy organizmu i ochronie przed szkodliwymi czynnikami. Uważa się, że zróżnicowany mikrobiom zapewnia lepszą ochronę przed czynnikami zewnętrznymi. Mimo to, znaczenie mikrobiomu bywa pomijane w wielu terapiach i procedurach zdrowotnych, np. przez częste stosowanie środków przeciwbakteryjnych, antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych czy antyseptyków, które uszkadzają również korzystne drobnoustroje [1].
Probioterapia pomaga przywrócić naturalną różnorodność mikrobiomu skóry [3]. Ogranicza również nadmierną aktywność czynników mogących ją osłabiać, np. mocnych środków oczyszczających lub preparatów dezynfekujących [2].
Różnica między probiotykoterapią a probioterapią skóry
Probioterapia to miejscowa pielęgnacja wykorzystująca probiotyki, postbiotyki lub prebiotyki w celu zachowania równowagi mikrobiomu i wzmocnienia bariery ochronnej skóry [3]. Natomiast probiotykoterapia to zadbanie o właściwe odżywienie bakterii jelitowych poprzez dietę i doustne przyjmowanie probiotyków w celu stymulowania mikrobiomu jelit do rozwoju i zapobieganiu powstawania dysbiozy [4].
Organizm człowieka jest siedliskiem dla wielu bakterii i różnych mikrobiomów. Mikrobiologiczne środowiska skóry i jelit również są narażone na powstawanie dysbiozy, dlatego jak w przypadku skóry ważna jest probioterapia, tak dla jelit istotna jest probiotykoterapia.
| Porównanie: probiotykoterapia a probiototerapia skóry [4] |
| Cecha |
Probiotykoterapia |
Probioterapia skóry |
| Miejsce działania |
W obrębie układu pokarmowego (mikrobiota jelitowa). |
Bezpośrednio na skórze (mikrobiom skóry). |
| Cel działania |
Odbudowa równowagi mikrobioty jelitowej, modulacja odporności, ogólne wsparcie zdrowia organizmu. |
Przywrócenie lub utrzymanie równowagi mikrobiomu skóry i barierowej funkcji skóry. |
| Mechanizm efektu na skórę |
Pośredni: przez oś jelito–skóra i układ immunologiczny. |
Bezpośredni: miejscowe oddziaływanie na mikroorganizmy żyjące na skórze. |
| Forma podania |
Najczęściej doustne probiotyki. |
Kosmetyki nakładane miejscowo na skórę. |
| Przykładowe korzyści |
Może wspierać nie tylko stan jelit, ale też skóry i układu odpornościowego. |
Pomaga wzmocnić barierę ochronną skóry i utrzymać cerę w dobrej kondycji. |
Jak działa probioterapia w pielęgnacji skóry?
Probioterapia wykorzystuje dobroczynne bakterie, czyli probiotyki w kosmetykach, w celu odbudowy mikrobiomu. W efekcie poprawie ulega kondycja skóry [3].
Działanie probioterapii obejmuje [2,3]:
- konkurencję ze „złymi” bakteriami – probiotyczne szczepy uczestniczą w ograniczaniu aktywności mikroorganizmów, które mogą powodować różne niedoskonałości skórne;
- produkcję postbiotyków – kwasy organiczne i bakteriocyny zmieniają lokalne pH i ograniczają wzrost mikroorganizmów, które nie służą dobrej kondycji skóry;
- wzmacnianie bariery skórnej – probiotyki i ich produkt wspomagają rozwój pożytecznego mikrobiomu skóry oraz wzmacniają ją, tworząc na powierzchni ochronny biofilm;
- ogólną poprawę kondycji skóry – cera staje się nawilżona, jest mniej podatna na działanie czynników zewnętrznych oraz ma mniejszą skłonność do niedoskonałości.
Jak prawidłowo stosować produkty probiotyczne w pielęgnacji?
Probioterapia to zbiorcze określenie dla kosmetyków do pielęgnacji skóry, które chronią, wzmacniają lub regenerują mikrobiom skóry człowieka. Kosmetyki probiotyczne i prebiotyczne należy stosować regularnie do oczyszczania skóry oraz jej pielęgnacji, najlepiej w trzech etapach [5].
- Oczyszczanie wstępne prebiotycznym płynem micelarnym – pomaga delikatnie oczyścić skórę i zmyć makijaż.
- Mycie twarzy łagodnym żelem oczyszczającym – pozwala dokładnie umyć cerę i usnąć z niej resztki zanieczyszczeń, a jednocześnie nie narusza mikrobiomu skóry.
- Pielęgnacja cery kremem nawilżającym – zapewnia skórze długotrwałe nawilżenie, a obecność żywych kultur bakterii zamkniętych w mikrokapsułkach wspomaga regenerację mikrobiomu.
Efekty pielęgnacji, czyli pełna odbudowa mikrobiomu i odzyskanie jego właściwej równowagi, widoczne są zazwyczaj już po 4. tygodniach regularnego stosowania kosmetyków z probiotykami i prebiotykami.
Probioterapia to skuteczna alternatywa dla tradycyjnej pielęgnacji, wspierająca naturalną równowagę mikrobiomu skóry.
Najczęściej zadawane pytania o probioterapię skóry
1. Jak często stosować kosmetyki probiotyczne?
Kosmetyki z probiotykami powinny być używane regularnie, zwykle dwa razy dziennie podczas rutyny oczyszczająco-pielęgnacyjnej.
2. Czy probioterapia nadaje się dla każdego typu skóry?
Tak, formuły probiotyczne wspierają dobrą kondycję każdego rodzaju skóry, w tym również tłustej i wrażliwej.
3. Czym probioterapia różni się od tradycyjnej pielęgnacji skóry?
Probioterapia wykorzystuje aktywne mikroorganizmy, takie jak probiotyki do wspierania regeneracji mikrobiomu skóry. Natomiast tradycyjne kosmetyki do pielęgnacji mogą zawierać składniki, które bardzo często przynoszą odwrotny efekt – mogą zaburzać równowagę mikrobiomu i osłabiać barierę ochronną skóry.
4. Czy probioterapia może być stosowana przez osoby z cerą skłonną do trądziku?
Tak. Zalecane jest, żeby osoby, które mają skórę ze skłonnościami do niedoskonałości, zadbały o odbudowę jej mikrobiomu. W tym doskonale pomaga probioterapia.
Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty, w przypadku problemów ze zdrowiem, należy skontaktować się z lekarzem.
Bibliografia:
- Adamczyk K., Garncarczyk A.A., Antończak P.P., Mikrobiom skóry, Przegląd Dermatologiczny, 2018, 105, 285–297.
- Łętocha A.M., Mikrobiom skóry – probiotyki w preparatach kosmetycznych. Praca doktorska, 2025, 1-219.
- Strej Z., Szmigiel-Merena B., Zastosowanie kosmetyków probiotycznych i prebiotycznych, Farm Pol, 2022, 78(2): 101–108.
- O mikrobiomie skóry oraz o jego zależnościach między mikroflorą jelitową – wywiad z dr n. med. Mirosławą Gałęcką z Instytutu Mikroekologii w Poznaniu, Medycyna Kliniczna, witryna internetowa: https://medycynakliniczna.pl/aktualnosci/o-mikrobiomie-skory-oraz-o-jego-zaleznosciach-miedzy-mikroflora-jelitowa-wywiad-z-dr-n-med-miroslawa-galecka-z-instytutu-mikroekologii-w-poznaniu/ (dostęp: 16.02.2026).
- Witryna internetowa: https://www.yun.pl/nasze-produkty/acn/ (dostęp: 16.02.2026).
